Thuốc tránh thai khẩn cấp, đúng như tên gọi, là loại thuốc dùng trong các tình huống khẩn cấp nhằm ngăn ngừa mang thai ngoài ý muốn sau quan hệ tình dục không bảo vệ. Tuy nhiên, đây không phải là phương pháp tránh thai thường xuyên và không thể thay thế các biện pháp tránh thai dài hạn.
Thế nên, việc hiểu rõ về các loại thuốc tránh thai khẩn cấp, cách sử dụng đúng và lựa chọn giải pháp lâu dài là điều rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe sinh sản.
Những điều cần biết về các loại thuốc tránh thai khẩn cấp
Thuốc tránh thai khẩn cấp là gì?
Thuốc tránh thai khẩn cấp là loại thuốc nội tiết chứa hormone dùng sau quan hệ không an toàn để giảm nguy cơ mang thai. Không giống như thuốc tránh thai hằng ngày, các loại thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ được sử dụng trong các tình huống quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp tránh thai nào hoặc khi biện pháp tránh thai khác gặp sự cố và không nên lạm dụng.
Cơ chế hoạt động của các loại thuốc tránh thai khẩn cấp
Cơ chế hoạt động chính của các loại thuốc tránh thai khẩn cấp là ngăn trứng rụng, cản trở quá trình thụ tinh hoặc ngăn trứng đã thụ tinh làm tổ trong tử cung.
Tùy vào thời điểm uống thuốc sau quan hệ, thuốc có thể làm chậm hoặc ức chế rụng trứng, làm thay đổi niêm mạc tử cung khiến trứng khó làm tổ, làm đặc chất nhầy cổ tử cung, ngăn tinh trùng gặp trứng.
Điều quan trọng cần nhấn mạnh là thuốc tránh thai khẩn cấp không phải là thuốc phá thai. Nếu trứng đã làm tổ và có thai, thuốc sẽ không có tác dụng.
Hiệu quả theo thời gian sử dụng
Hiệu quả của các loại thuốc tránh thai khẩn cấp phổ biến phụ thuộc rất lớn vào thời gian uống sau quan hệ tình dục.
Tuy vậy, không có loại thuốc tránh thai nào đạt hiệu quả tuyệt đối 100%. Do đó, hiểu rõ giới hạn của thuốc là cần thiết để tránh kỳ vọng sai lầm. |
Tác dụng phụ cần lưu ý
Khi sử dụng các loại thuốc tránh thai khẩn cấp, một số tác dụng phụ có thể xảy ra, bao gồm buồn nôn hoặc nôn, đau đầu, chóng mặt, đau bụng dưới hoặc căng tức ngực, rối loạn kinh nguyệt (chậm kinh, rong kinh, ra huyết bất thường).
Nếu nôn trong vòng 2 giờ sau khi uống thuốc, nên uống lại liều mới để đảm bảo hiệu quả. Ngoài ra, nếu trễ kinh trên 1 tuần, cần thử thai hoặc đi khám bác sĩ.
Việc lạm dụng thuốc quá thường xuyên có thể ảnh hưởng tới nội tiết tố, làm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và giảm hiệu quả của thuốc trong các lần sử dụng sau.
Khi nào nên dùng thuốc tránh thai khẩn cấp?
Các trường hợp nên sử dụng
Các loại thuốc tránh thai khẩn cấp được thiết kế dành riêng cho những tình huống không thể kiểm soát, ví dụ như:
Việc sử dụng thuốc ngay sau thời điểm quan hệ sẽ giúp tối ưu hiệu quả của các loại thuốc tránh thai khẩn cấp phổ biến và hạn chế rủi ro không mong muốn. |
Lưu ý quan trọng khi dùng
Thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ nên dùng trong tình huống khẩn cấp, không thay thế cho các phương pháp tránh thai thường xuyên. Việc dùng nhiều lần trong tháng hoặc trong chu kỳ có thể dẫn đến rối loạn nội tiết và giảm hiệu quả tránh thai.
Đặc biệt, người có bệnh lý gan, rối loạn đông máu, đang sử dụng thuốc điều trị khác (như thuốc chống co giật, thuốc lao, thuốc HIV…) nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Tránh thai an toàn mà không cần lạm dụng thuốc tránh thai khẩn cấp
Ưu tiên các biện pháp tránh thai lâu dài
Thay vì lạm dụng thuốc tránh thai khẩn cấp, phụ nữ nên cân nhắc sử dụng các biện pháp tránh thai lâu dài và hiệu quả cao để bảo vệ sức khỏe sinh sản.
- Cấy que tránh thai: Một phương án hiện đại khác là cấy que tránh thai – biện pháp nội tiết với hiệu quả lên đến 99,9%. Que nhỏ chứa hormone sẽ được cấy dưới da mặt trong cánh tay, có tác dụng ngừa thai trong vòng 3 đến 5 năm, rất tiện lợi và không ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
- Viên thuốc tránh thai hàng ngày: Ngoài ra, nếu bạn muốn một giải pháp chi phí thấp nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả, viên thuốc tránh thai hằng ngày là lựa chọn đáng cân nhắc. Nếu được uống đúng giờ, đúng liều mỗi ngày, phương pháp này có thể đạt hiệu quả tránh thai hơn 99%. Biện pháp này đòi hỏi sử dụng đều đặn theo đúng hướng dẫn để đạt hiệu quả tránh thai tốt nhất.
- Đặt vòng tránh thai: Một trong những lựa chọn phổ biến là đặt vòng tránh thai – phương pháp cơ học giúp ngăn trứng làm tổ, có hiệu quả trên 99% và thời gian tác dụng kéo dài từ 5 đến 10 năm. Đây là giải pháp phù hợp cho những người đã có con hoặc chưa có nhu cầu sinh con trong thời gian dài.
- Bao cao su: Cuối cùng, bao cao su vẫn là phương pháp vừa có thể tránh thai (với hiệu quả từ 87–98%) vừa giúp phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Việc kết hợp bao cao su với các phương pháp tránh thai nội tiết sẽ giúp tăng hiệu quả và độ an toàn khi quan hệ tình dục.
So với các loại thuốc tránh thai khẩn cấp phổ biến, những biện pháp trên không chỉ an toàn hơn về lâu dài mà còn giúp giảm gánh nặng tâm lý, chủ động kiểm soát sinh sản và tránh các tác dụng phụ.
Tư vấn bác sĩ để lựa chọn phù hợp
Việc lựa chọn phương pháp tránh thai không nên dựa vào cảm tính hay lời khuyên truyền miệng. Mỗi người có cơ địa, và lối sống khác nhau, vì vậy tư vấn với chuyên gia y tế là bước quan trọng để đảm bảo hiệu quả tránh thai và hạn chế rủi ro. Chuyên gia y tế sẽ giúp đánh giá tổng thể tình trạng sức khỏe, độ tuổi, tiền sử sinh con, khả năng dung nạp hormone và nguy cơ các bệnh lý nền (như cao huyết áp, tiểu đường, rối loạn nội tiết…), từ đó đưa ra lời khuyên phù hợp.
Thuốc tránh thai khẩn cấp là công cụ hữu ích trong những tình huống không mong muốn. Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp lâu dài và nên được sử dụng một cách cẩn trọng. Hiểu rõ các loại thuốc tránh thai khẩn cấp, cơ chế hoạt động, hiệu quả, tác dụng phụ cũng như thời điểm sử dụng là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe sinh sản.
Hy vọng rằng bài viết này sẽ giúp chị em tìm được phương pháp ngừa thai hiệu quả, an toàn, phù hợp với nhu cầu của chính mình. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần tư vấn thêm, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia y tế hoặc liên hệ với chúng tôi qua:
- Zalo Hành Trình Tôi Chọn: Trò chuyện và nhận tư vấn trực tiếp từ chuyên gia y tế.
- Chatbot MiMi: Kênh tư vấn riêng tư, hoạt động 24/7, hỗ trợ bạn mọi lúc, mọi nơi.
- Fanpage Hành Trình Tôi Chọn: Nơi cập nhật liên tục các hoạt động giáo dục và chương trình tránh thai mới nhất.
Tài liệu được chịu trách nhiệm về nội dung bởi Hội Phụ Sản TP. Hồ Chí Minh và được tài trợ bởi Organon cho mục đích giáo dục cộng đồng.
VN-XHB-110239
